سه شنبه هفدهم مهر 1386
مغز /2/
چند تئوری برای این که چرا ما به این مقدار از خواب نیاز داریم وجود دارد. یک عقیده آن است که خواب حالت احیاگری را برای بدن دارد و به آن فرصت می دهد تا استراحت کند. اما اگر هدف از به خواب رفتن، استراحت باشد، پس چرا مغز ما همچنان به شدت به کار کردن ادامه می دهد؟ این احتمال وجود دارد که وقتی ما خوابیم، مغز ما در حال تمرین و اجرای روش های حل مشکلات آن هم قبل از انجام کامل آنها در دنیای واقعی باشد. چندین تحقیق وجود دارد که بدون خواب که دانش ما را در مغز پایدار می کند، امکان یادگیری وجود ندارد.
برخی از این تحقیقات ممکن است اشارات صحیحی به دانش آموزان داشته باشد. یکی از محققان ادعا می کند که ممکن است که برای دانش آموزان خوب باشد که دروس خود را مرور کنند تا خسته شوند و پس از آن بخوابند به جای آن که تمام شب را بیدار باشند و درس بخوانند. برخی از مدارس ساعت آغاز اولین کلاس خود را تغییر داده اند تا دانش آموزان راهنمایی و دبیرستان بتوانند زمان بیشتری را برای یک چرت کوتاه داشته باشند.
پس باید بگوییم که این دانش آموزان به جای این که از در و دیوارها بالا بروند و همه جا را به هم بریزند، می خوابند و اجازه می دهند که کمی اموال عمومی عمر مفید بیشتری داشته باشند. پس از آن چه می شود؟ وقتی که در سال ۱۹۱۵، حالت REM Sleep (حالتی که در آن انسان در حال خواب دیدن است و چشمان انسان حرکت سریعی دارند) کشف شد. از آن به عنوان "اقلیمی جدید در مغز" یاد شد. اگرچه دانشمندان تلاش کرده اند که به این اقلیم ناشناخته مغز حملاتی داشته باشند، همچنان معماها در مورد توپوگرافی (مکان یابی) آن وجود دارد. همانند خواب، رویاها هم ممکن است نمایش دهنده ی نوعی از اوقات ورزشی مغز باشند، با رویا به یک انسان اجازه داده می شود تا از چیزهای روحی تمام استفاده اش را بکند و افکار و خاطرات را یکپارچه کند.
یا شاید هم زندگی چیزی بیش از یک رویا نباشد. وقتی که خوابید در حال تجربه کردن چندین تن محرک های مجازی هستید که به نوعی مغزتان در حال پردازش آنهاست. در حالت بیداری، ممکن است محرک های اضافه تری برای احساسات مختلف وجود داشته باشند، اما ممکن است مغز همان چیزها را در مورد آن ها هم انجام دهد. اگر مغز به همان اندازه که در زمان بیداری فعال است، در زمان خواب هم فعال باشد، پس کل زندگی ما یک رویای بیداری است.
۴) معماهایی دیگر : چرا مغز از کار کردن دست بر می دارد؟
وقتی که در یک رمان یا پرده سینما می بینیم که یک قاتل روی دور است، فوریت ویژه ای برای کارآگاه ماجرای ما وجود دارد تا او را قبل از آن که عمل خلاف دیگری مرتکب شود، بگیرد. رقابتی بین کارآگاه و زمان. راز چگونگی از بین رفتن سلول های مغزی توسط بیماری های عصبی متفاوت از این نیست. به طوریکه میلیون ها نفر و خانواده های آن ها می توانند قسم بخورند که اختلال یا آسیب مغز می تواند ترسناک، ناامید کننده و نهایتاً کشنده باشد.
یک چیزی که این اختلالات را به خصوص ترسناک می کند این است که در مورد این که چگونه چنین اختلالاتی رخ می دهد یا چگونه باید با آنها برخورد کرد، که اطلاعات زیادی نداریم. به طور مثال قضیه ی بیماران آلزایمری را در نظر بگیرید. این اختلال در پشت دو نشانه ی مهم قرار دارد: پلاک های نشاسته ای و بافت های در هم تنیده ی نئوروفیبریلی. اما این نشانه ها چه معنی ای می دهند؟ آیا وجود آنها، آغازگر فرآیند آلزایمر است یا آنها نتیجه ی خود آلزایمر هستند؟ و اگر این دو در این بیماری دخیل هستند ما چه کاری برای جدا نگه داشتن آنها و عدم تأثیر آنها بر مغز می توانیم انجام دهیم؟ تا همین الان که دارید این مقاله را می خوانید هیچ گلوله ی جادویی ساخته نشده است تا بتواند عمل کردهای مغز را به حالت اول برگرداند یا پس از آن که سلول های مغزی از دست رفتند، آنها را دوباره رشد دهند.
در سال ۱۹۹۰، رئیس جمهور آمریکا جرج بوش پدر اعلام کرد دهه ی آخر قرن بیستم، دهه ی مغز است. اعلامیه ی بوش در مورد دهه مغز پیشرفت هایی را که در فهمیدن چگونگی کارکرد مغز صورت گرفته بود را تائید کرد چرا که نشان می داد ما برای چیزی که در حال رخ دادن در مغز است به تلاش ها و پیگیری های بیشتری نیاز داریم. بوش یک سری از بیماری های عصبی را ذکر کرد و اظهار امیدواری کرد که بتوانیم در مورد آنها چیزهای بیشتری بفهمیم مثل آلزایمر، سکته های مغزی، توهم (اوتیسم)، جنون، پارکنیسون، Hunting ton و بیماری تحلیل عضلانی .
همان طور که احتمالاً شما حدس زده اید، یک دهه برای حل همه ی مسائلی که مربوط به مغز ما می شود، کم است برای فهمیدن این که چگونه مغز از کارکردن دست می کشد، دانشمندان نیاز دارند که بر روی چگونگی کارکرد واقعی مغز بیشتر کار کنند. وقتی که دانشمندان وظیفه ی کلی قسمت های مختلف مغز را بدانند، فقط می ماند که بفهمند که سیستم های مغز چگونه با هم کار می کنند. به خصوص در مورد کارکردهایی که یک شخص در طول روز به آنها نیاز دارد.
منبع انگلیسی مقاله: Howstuffworks.com
نویسنده : مالی ادموندز
مترجم : محمود کریمی
پنجشنبه یکم شهریور 1386
مغز /1/
۱) معمای هوشیاری :
این قسمت ممکن است موجب توهم شود. اما آیا شما واقعاً ذهن دارید. دانشمندان نمی دانند مغز دقیقاً کجا تمام می شود و کجا ذهن شروع می شود. آیا هر دو یکی هستند؟ در مورد روح چطور؟ آیا این ها در مغز ما هستند؟ چه چیزی مسئول تفکرات منحصر به فرد ماست؟ چه چیزی مسئول احساس آن کسی که هستیم می شود؟ همه از فیلسوف ها گرفته تا فیزیک دانان به این سوالات در مورد هشیاری فکر کرده اند و به هیچ چیز نرسیده اند.
برای مدت زمان زیادی مطالعه بر روی هشیاری، خارج از حدود قابل مطالعه محسوب می شد. خوب حق هم داشتند شما چگونه می توانید چنین چیز غیرعینی را به روش علمی بررسی کنید؟ روش علمی برای اندازه گیری کمیت ها به کار می رود. یا حداقل چیزهایی را با آن بررسی می کردند که ملموس و عینی بود. چگونه چیزی که یک انسان احساس می کند می تواند تبدیل به چیزی شود که یک انسان دیگر بتواند آن را اندازه گیری کند؟ اما حالا، در ادامه ی حس طمع دانشمندان برای فهمیدن همه چیز در مورد جهان، دانشمندان تلاش می کنند تا بفهمند که چیزی مثل هشیاری انسان چگونه کار می کند.
اگرچه سوالات عمیق متافیزیکی در مورد طبیعت یک روح، یک ذهن و مغز این سوال را که آیا کار بر روی این موضوع در محدوده ی کاری دانشمندان قرار می گیرد یا نه به کناری می راند، مغز یک جورهایی با تفکرات هشیارانه ما در ارتباط است. به کمک تصویربرداری مغزی، دانشمندان می توانند قسمت های مختلف مغز را به روشنی ببینند و می دانند که می توانند با جراحی یا مواد شیمیایی مغز و هشیاری ما را تغییر دهند. اما چیزی که دانشمندان نمی دانند این است که در چه مرحله ای از فرآیند، یک نرون شلیکی تبدیل به تفکر هشیار می شود. ممکن است چیزهایی که تشکیل دهنده ی هشیاری هستند، در تمام مغز پراکنده باشند. قسمت های مختلف در جمجمه که هر یک مسئول قسمتی از بدن یک انسان است. اما همان طور که قبلاً اشاره کردیم، چندین تن معمای حل نشده در مورد مغز وجود دارد که به چگونگی کار کردن این بخش ها با هم دیگر مربوط می شود.
همچنین دانشمندان در حال بررسی رابطه ی بین کارهای حین هشیاری و عدم هشیاری هستند. یک سری چیزها مثل نفس کشیدن و حفظ ضربان قلب هستند که ما لازم نیست به آنها فکر کنیم. ارتباط مغز با این اقدامات در زمان هشیاری چه تفاوتی با ارتباط آن با این ها، در زمان عدم هشیاری دارد؟ آیا اصلاً تفاوتی دارند؟ ما دوست داریم که فکر کنیم خودمان تصمیمات خودمان را می گیریم. اما تحقیقات اخیرنشان می دهد که ممکن است حتی ما این تصمیمات را خودمان هم نگیریم. این تحقیقات این گونه به این نتیجه رسید که با استفاده از اسکنرهای مغزی، توانستند واکنش مغز یک انسان را دقیقاً ۷ ثانیه قبل از آن که خود شخص بفهمد چه تصمیمی گرفته شده است، پیش بینی کنند. هشیاری ما ممکن است فقط یک خیال باطل باشد.
ممکن است چیزی مثل آزادی یا اختیار در آخرین لحظات ممکن وارد معادله شود. چیزی که حالت برتری نسبت به آن چه که مغز تصمیم گرفته است، دارد. البته نباید ناگفته بماند که دانشمندانی که این تحقیق را انجام دادند، پذیرفته اند که این آزمایش در ساده ترین حالت آزمایشگاهی برای انجام کاری شبیه به فشردن یک دکمه صورت گرفته است و برای تصمیماتی مثل انتخاب یک شغل که انتخاب های خیلی مهم تری هستند، اصلاً صورت نگرفته است.
آیا ما می توانیم این معماهای مغز را حل کنیم؟ چه کسی می داند. وسیله ی ما برای حل این معماها همان چیزی بوده است که در موردش تحقیق می کرده ایم.
۲) داستان پلیسی و دیگر سوالات دیگر در مورد حافظه:
در فیلم درخشش های ابدی یک ذهن پاک که در سال ۲۰۰۴ به نمایش درآمد و در آن جیم کری و کیت و نیس لت یک پروسه را برای پاک کردن تمام خاطرات خویشاوندانشان از مغزشان تحمل کردند. فیلم روش های زیادی را استفاده کرد تا نشان دهد که چگونه خاطرات متلاشی و ناپدید می شوند و این تبدیل به رقابتی با زمان شد که در آن شخصیت کری تصمیم می گیرد که این پروسه تکمیل نشود. او تلاشی می کند که خاطراتش در مورد ونیس لت را به وسیله پنهان نگه داشتن آنها در دیگر خاطرات نامربوط حفظ کند.
جیم، موفق باشی. اما حتی حالا نه تنها دانشمندان نمی دانند که خاطرات ما چگونه شکل می گیرند بلکه آنها نمی دانند چگونه آنها را به خاطر می آوریم و چگونه فراموششان می کنیم. خاطرات ما انواع مختلفی دارند. ما انسان ها آشغال جمع کن هایی هستیم که اطلاعات مربوط به چگونگی پختن کلوچه محبوب مادر بزرگمان تا چگونگی حل معادلات ریاضی مهندسی پیشرفته را به طور صحیح دسته بندی می کنیم. اما چه چیزی مغز را وا می دارد تا این ها را ذخیره کند؟ چه جایی این اطلاعات را قرار می دهد و چرا اطلاعاتی را که ما به آنها واقعاً احتیاج داریم واقعاً نمی توانیم دوباره به دست آوریم؟
دانشمندان توانسته اند بفهمند که برخی از انواع خاطره ها یا اطلاعات حافظه ای ما کجا ذخیره می شوند. همچنین آنها فهمیده اند که چگونه وقتی که این اطلاعات در حال ذخیره شدن هستند، نرون ها شلیک می کنند و سیناپس ها تقویت می شوند. اما آنها نمی دانند که چه چیزی در نرون ها وجود دارند که خاطره ها و اطلاعات را ذخیره می کنند یا چگونه آن ارتباطات سیناپس وقتی که شما بخواهید یک خاطره را فراموش کنید، منحل می شوند. در سال ۲۰۰۸ نشانه ها و سرنخ هایی یافت شد که ممکن است سرانجام بتواند به ما کمک کند که بتوانیم یخ این پرونده را بشکنیم. در یک تحقیق دانشمندان توانستند بفهمند که نرون هایی که در هنگام به خاطر آوردن یک خاطره فعال شدند، شبیه همان هایی هستند که در هنگام وقوع همان اتفاق (که تبدیل به یک خاطره شده است) شلیک کرده اند. بنابراین وقتی که شما دارید در مورد به یادآوری خاطرات قدیمی صحبت می کنید، واقعاً دارید این کار را انجام می دهید چرا که مغز شما دقیقاً همان عملیات را دارد تکرار می کند. کاری که در اول هم انجام داده بود.
اما اگر دفعه ی اولی هم وجود نداشت، آن وقت چطور؟ یکی از مشکلات دست یابی به اصل یک خاطره این است که به نظر می رسد گاهی به مغز هم نارو می زنند و آن را گول می زنند. به طور مثال ما اغلب خاطراتی ناصحیح را برای خود ایجاد می کنیم. در ۷ جولای سال ۲۰۰۵، لندن یک سری بمب گذاری را تجربه کرد. یک تحقیق که متعاقب این اتفاقات روی داد نشان می داد که از هر ۱۰ نفر ۴ نفر دارای خاطرات غلطی از این وقایع بودند چرا که ادعا می کردند که یک فیلم تلویزیونی را (که اصلاً وجود خارجی هم نداشت) در مورد آن وقایع دیده اند. اگر ما داریم یک سری چیزهای نامعتبر و غلط را در مغز خود ذخیره می کنیم، آیا حافظه ی ما هیچ گونه مفهومی را برای آن در نظر می گیرد؟ طبق آن چه که متفکران باستانی مثل ارسطو گفته اند ما به خاطره ها و حافظه مان برای پیش بینی و پیش گویی آینده نیاز داریم.
سوال در مورد آن چیزی که ما تجربه کرده ایم و چگونگی تجربه کردن آن، ما را به سمت معمای حل نشده ی دیگری در مورد مغز هدایت می کند.
۳) رازهای خوابیدن و رویاها:
هیچ کس نمی داند رویاهای شیرین از چه چیزی ساخته شده اند، چرا ما چنین رویاهایی داریم و یا حتی ما چرا می خوابیم تا عمرمان از دست رود.
آیا این را قبول دارید؟ ماهر شب چند ساعت را با چشمان بسته طی می کنیم و دانشمندان هم نمی دانند که چرا ؟ اما آنها الان می دانند که اگر یک انسان دچار کم خوابی شود، به شدت خطرناک است. همچنین می دانند که ممکن است که در خواب برخی از چیزهای مفید تکاملی به دست آید. احتمالاً شده که بر روی مسئله ای ریاضی فکر کرده اید و نتوانسته اید آن را حل کنید و پس از خوابیدن و بیدار شدن توانسته اید آن را حل کنید، فرآیند حل شدن مسئله در خواب صورت گرفته است. مسلماً در دوران انسان های اولیه، خواب یک گیجی سودمند بوده است. تصور کنید که انسان اولیه ناگهان نیمه شب می خواسته که به قدم زدن بپردازد و در همان حین با یک ببر دندان خنجری روبرو می شده که آن هم در پی شکاری در نیمه شب بوده است. پس همان بهتر که انسان در نیمه شب در غارش خوابیده باشد. در طرف دیگر، در این عصر سرعت و ثانیه های حیاتی، این خواب ها چندان ویژگی قابل توجهی نیست چرا که حدود یک سوم عمر ما صرف آن می شود.
چهارشنبه دهم مرداد 1386
اگاهی از سلامت جنین
بیشتر مادران دوست دارند بدانند جنینی که در شکم دارند دختر است یا پسر؛ ولی سلامت جنین برای تمام مادران مطلب مهمی است، آنقدر مهم که حاضرند هر آزمایش و هر زحمتی را برای آن تحمل کنند .
وقتی خانم همسایه میفهمد که ۷ ماهه حامله است، بلافاصله میپرسد: <سونوگرافی کردهای؟ دختره یا پسر؟> و وقتی میشنود که خودش نخواسته دختر یا پسر بودن جنینش را تا زمان زایمان بداند،با تعجب اما در حالیکه سعی میکند خود را موافق نشان دهد میگوید:<بع….
له، چه فرقی میکنه، مهم اینه که سالم باشه>! بیشتر (و نه تمام) مادران دوست دارند بدانند جنینی که در شکم دارند پسر است یا دختر. اما مطمئنا برای همه مادران، سلامت نوزاد آیندهشان اهمیت زیادی دارد و این اهمیت به اندازهای است که حاضرند تحت آزمایشهای متعدد قرار گیرند تا سلامت، رشد و تکامل جنینشان در طول بارداری، بررسی شود. البته در طول دوران بارداری، به عنوان بخشی از مراقبتهای دوران بارداری، شما باید آزمایشهایی را متحمل شوید که به بررسی رشد و تکامل جنین و سلامت زایمان کمک میکند. در این نوبت میخواهیم شما را با این آزمایشها که باید در دوران بارداری انتظار آن را داشته باشید، آشنا کنیم.
آزمایشهای معمول
در اولین دیدار،پزشکتان وزن شما و طول رحم را برای تخمین میزان رشد کودک اندازه میگیرد. فشارخون شما نیز برای غربالگری و تشخیص فشارخون حاملگی، اندازهگیری میشود.
نمونه ادرار از نظر سطح قند، پروتئین و وجود باکتری در آن بررسی میشود. قند در ادرار زن حامله،علامت دیابت حاملگی است. پروتئین بالای ادرار میتواند نشانگر عفونت مجاری ادراری، بیماری کلیوی یا فشارخون بالا باشد.
سه ماهه اول
در این سه ماه برای بررسی عوامل خطرزای حاملگی، باید مجموعه کاملی از سابقه پزشکی شما تهیه شود. بنابراین لازم است راجع به مصرف داروها و بیماریهای خود به پزشکتان اطلاع دهید. آزمایشهایی که در این دوره سه ماهه برای بررسی سلامت شما و کودکتان انجام میشود، عبارتند از:
الف) آزمایش خون: جهت بررسی وجود بیماری سیفلیس، ایمنی نسبت به هپاتیت و سرخجه، تعیین گروه خونی و RH انجام میشود.
اگر شما RH منفی هستید و کودک شما RH مثبت است، ممکن است بدن شما به آن واکنش نشان دهد. این اتفاق نسبتا شایع است و معمولا بدون مشکل اساسی درمان میشود. در شرایط نادری ممکن است کمخونی ایجاد شود.
ب) سونوگرافی جنین: حتی در هفته پنجم حاملگی میتوان سونوگرافی جنین را انجام داد.
در این بررسی،تصویری از جنین در حال رشد، به دست میآید.
سونوگرافی از راه مهبل میتواند حاملگیهای خارجی رحمی را (وقتی جنین در جایی غیر از رحم رشد کند) نیز مشخص کند.
ج) نمونهبرداری از کوریون: در این آزمایش تعدادی از سلولهای جفت بین هفته هشتم و بیستم جنینی برداشته میشوند و از نظر اختلالات ژنتیکی مختلف از جمله نشانگان داون بررسی میشوند. این آزمایش بطور معمول انجام نمیگیرد بلکه فقط زمانی که سابقه بیماریهای ژنتیکی وجود داشته باشد، انجام میشود.
د) تست اچ.
آگهی
آی. وی(ایدز: ) از آنجایی که ایدز یکی از بیماریهای است که از مادر به جنین منتقل میشود،برای جلوگیری از انتشار این بیماری،آزمایش آلودگی به ویروس ایدز یعنی اچ.آی.وی انجام میگیرد.
سه ماهه دوم
بین هفته سیزدهم تا بیستوهفتم حاملگی شما باید از پزشک خود انتظار انجام آزمایشهای زیر را داشته باشید.
الف) بررسی الکتریکی قلب جنین: در آغاز هفته بیستم حاملگی، پزشک میتواند به ضربان قلب جنین با گوشیهای خاصی گوش دهد و سلامت کلی جنین را از این طریق بررسی کند. علاوه بر این، ممکن است سونوگرافی جنین برای بررسی پیشرفت رشد جنین نیز انجام گیرد.
ب) تست تحمل گلوکز )GTT( : پزشک به شما شربت قندی میدهد تا بنوشید و سپس قند خون را در فواصل منظم اندازه میگیرد. این آزمایش نشان میدهد که بدن با چه سرعتی متابولیسم (سوخت و ساز) قند را انجام میدهد. هر بیقاعدگی در این رویه میتواند نشانگر دیابت حاملگی باشد.
ج) غربالگری سرم خون مادر: بهطور معمول این تست انجام نمیشود. این آزمایش برای کشف نقایص تولد انجام میگیرد تا موارد زیر در سرم خون مادر بررسی شود:
)۱ تست آلفا فیتوپروتئین : )AFP( این ماده بهطور معمول در کبد جنین تولید میشود.افزایش میزان آن ممکن است بدلیل نقص در نخاع باشد در حالی که کاهش آن نشانگان داون را نشان میدهد.
)۲آزمایشHCG: گنادوتروپین جنین انسانی از جفت ترشح میشود. سطح خونی HCG در ۱۴ هفته اول حاملگی افزایش مییابد. اگر سطح HCG خیلی بالا باشد ممکن است علامت نشانگان داون باشد.
)۳ استریول: این ماده بهوسیله جفت تولید میشود. سطح آن اولین بار در هفته نهم حاملگی قابل اندازهگیری است. کاهش سطح آن میتواند علامت نشانگان داون باشد.
)۴ مهارکننده – آ(اینهیبین
A یکآزمایش غربالگری جدید یک پروتئین را که جنین و جفت تولید میکنند، اندازه گیری میکند. اگر سطح آن به طور غیر طبیعی بالا برود، علامت، نشانگان داون است.
)۵ آمنیوسنتز: اگر نتیجه بررسی سرم غیرطبیعی باشد یا اگر عوامل خطر (مثلا:کاهش حرکات جنین …) وجود داشته باشد، آمنیوسنتز انجام میگیرد.
)۶ مایع آمنیوتیک: (مایعی که جنین را در برگرفته)، بررسی میشود تا صد نوع متفاوت از نقایص جنینی کشف شود. در ضمن جنس جنین نیز به این وسیله مشخص میشود.
سه ماهه سوم
در این دوره بیشتر آزمایشها انجام شده است. با این وجود بررسیهای دیگری برای اطمینان از سلامت کلی جنین و زایمان صورت میگیرد از جمله:
الف) استرپتوکک گروه ب: این تست خون نشان میدهد که آیا با این نوع میکروب (که میتواند بیماری شدیدی در نوزاد ایجاد کند) بیماری عفونی ایجاد شده است؟! اگر باکتری دیده شود، آنتیبیوتیک برای حفظ کودک در زمان زایمان تجویز میشود .
ب) هپاتیت ب: اگر جواب آزمایش شما برای ابتلا به هپاتیت ب مثبت باشد، کمی بعد از تولد،کودک واکسنی در مقابل این بیماری دریافت میکند.
ج) افاسمان(کشیدگی) گردن رحم: نزدیک زمان زایمان هم پزشک باید معایناتی انجام دهد. بدنبال این بررسی پزشک متوجه میشود که جنین به چه مقدار در لگن پائین آمده است و گردن رحم تا چه اندازه شروع به کشیده شدن کرده است. این اندازهگیریها به تخمین پیشرفت زایمان کمک میکند. ممکن است حتی بررسی جنین نیز لازم باشد.
د) تست بدون استرس: یکی از شاخصهای مهم دیگر سلامت جنین علاوه بر ضربان قلب، حرکات جنین است، که در صورت کاهش آن آزمایشهای خاصی چون بیوفیزیکال و تست بدون استرس )NST( انجام میگیرد.
ه) آمنیوسنتز: در نهایت اگر کودک شما به هر دلیل نیاز به زایمان زودرس داشته باشد، آمنیوسنتز برای بررسی اینکه آیا رشد ریه جنین به حد کافی هست یا خیر، انجام میگیرد.
با انجام آزمایشهای بسیار، که شاید خسته کننده هم باشد،امیدوار هستید کودکی شاد و سلامت بهدنیا بیاورید،چه دختر چه پسر
دکتر مهشید چایچی
ایران سلامت
